W obliczu bogatej oferty produktów leczniczych dostępnych na rynku, przedsiębiorcy podejmują różnego rodzaju działania marketingowe w celu dotarcia do jak najszerszego grona pacjentów (konsumentów). Niesłabnącą popularnością cieszą się m.in. zróżnicowane formy przekazywania próbnych porcji produktów leczniczych. Przepisy są jednak dalekie od przyznania przedsiębiorcom w tym zakresie swobody i dość restrykcyjnie regulują ten obszar, by zapewnić bezpieczeństwo pacjentów i przeciwdziałać nieuczciwym zachowaniom.

Reklama produktu leczniczego polega na informowaniu o jego właściwościach lub zachęcaniu do stosowania. Jej celem jest zwiększenie liczby przepisywanych recept, wzrost konsumpcji, a w konsekwencji wzrost sprzedaży produktów leczniczych.

Zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r.), poz. 449; dalej jako: „prawo farmaceutyczne”) przez reklamę leku rozumiemy różne aktywności -również dostarczanie próbek produktów leczniczych. Takie działanie komentatorzy zaliczają do reklamy wartościowej (czyli takiej, która wiąże się z uzyskaniem przez odbiorcę określonych korzyści).

Co to jest próbka i kto komu może ją dostarczyć?

Podstawowa klasyfikacja branżowa reklamy leków opiera się na podziale według kryterium jej adresata. Rozróżnia się reklamę kierowaną do profesjonalistów (osób uprawnionych do wystawiania recept, por. art. 52 ust. 2 pkt 4 prawa farmaceutycznego i nast.) oraz reklamę publiczną.

Przekazywanie bezpłatnych próbek leków to forma reklamy skierowana do profesjonalistów. Co istotne, może się odbywać wyłącznie wtedy, kiedy taka osoba wystąpiła pisemnie do przedstawiciela handlowego lub medycznego z prośbą o dostarczenie próbki.. Działania reklamowe związane z produktami leczniczymi mogą być prowadzone wyłącznie przez podmiot odpowiedzialny lub na jego zlecenie oraz przez podmiot uprawniony do importu równoległego. Za przekazywanie próbek leków osobom nieuprawnionym grozi grzywna

Pojęcie „próbka reklamowa”, którym posługuje się orzecznictwo zostało wypracowane na podstawie przepisów Konwencji międzynarodowej dla ułatwienia importu próbek handlowych i materiału reklamowego podpisanej w Genewie 7 listopada 1952 r. . Pod pojęciem tym rozumie się „najmniejszą ilość towaru, pobraną z dużej partii, która zachowuje skład oraz wszystkie właściwości fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne lub biologiczne towaru. W przypadku próbki reklamowej jest to najmniejsza ilość towaru załączona do oferty, wysyłana w celach reklamowych lub akwizycyjnych, umożliwiająca zorientowanie się ewentualnego klienta o jakości oferowanego towaru lub – w przypadku zawarcia kontraktu na podstawie próbek – zobowiązująca do dostarczenia towarów zgodnie z próbkami”.

Czy każdy lek można reklamować w formie bezpłatnej próbki, jakie są inne wymogi ustawowe?

Reklamowanie produktów leczniczych w formie bezpłatnych próbek nie może obejmować produktów leczniczych zawierających substancje psychotropowe i środki odurzające. Zgodnie z obowiązującymi przepisami bezpłatna próbka dostarczana jako reklama produktu leczniczego nie może być większa niż najmniejsze dopuszczone do obrotu na terenie Polski opakowanie tego produktu. Ponadto należy ją opatrzyć opisem „próbka bezpłatna – nie na sprzedaż” i dołączyć do niej Charakterystykę Produktu Leczniczego lub Charakterystykę Produktu Leczniczego Weterynaryjnego.

Dystrybucja próbek reklamowych wymaga zgłoszenia w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym oraz prowadzenia stosownej ewidencji.

Nieuczciwa konkurencja 

Masowe obdarowywanie tego rodzaju „prezentami” może naruszać zasady konkurencji. Stanie się tak np. prawdopodobnie wówczas, gdy ilość produktu leczniczego dostarczonego jako próbka jest dużo większa niż niezbędna do zapoznania się z jego właściwościami.

Warto również w tym miejscu zaznaczyć, że ilość opakowań tego samego produktu przekazana jednemu odbiorcy nie może być większa niż pięć w ciągu jednego roku kalendarzowego.

Praktyka

Kontroli Głównego Inspektora Farmaceutycznego podlega tylko oświadczenie, o którym mowa wyżej, nie przeprowadza się zaś oceny przedwstępnej reklamy produktów leczniczych.

W 2014 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny wydał decyzję nakazującą spółce natychmiastowe zaprzestanie reklamowania produktów leczniczych w postaci bezpłatnych próbek (sygn. GIF-P-R-450/31-06/AG/13). Decyzja dotyczyła aż 27 różnych produktów globalnego koncernu, dodatkowo co do dwóch z nich w uzasadnieniu decyzji stwierdzono naruszenie art. 54 ust. 3 prawa farmaceutycznego, zgodnie z którym „reklama produktu leczniczego polegająca na bezpłatnym dostarczaniu jego próbek może być kierowana wyłącznie do osób uprawnionych do wystawiania recept”. Z ewidencji spółki wynikało, że próbki leków zostały przesłane do ogólnodostępnych punktów aptecznych. Wątpliwości Generalnego Inspektora Farmaceutycznego budziło w ewidencji również kilka innych uchybień, jak brak nazwisk lekarzy, którzy powinni wyrazić zainteresowanie próbkami, oraz sposób transportu i przechowywania produktów leczniczych.

 

____

Sprawdź, do czego się odwołujemy:

  1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 449);
  2. Konwencja międzynarodowa dla ułatwienia importu próbek handlowych i materiału reklamowego podpisana w Genewie dnia 7 listopada 1952 r., (Dz.U. 1960 Nr 38, poz. 221);
  3. Orz.: NSA z 24.1.2000 r., V SA 906/99, ONSA 2001, Nr 1, poz. 42; wyr. WSA we Wrocławiu z 22 grudnia 2004 r., I SA/Wr 2134/02.