Niniejszy artykuł ma na celu przybliżyć czytelnikowi podstawowe aspekty prawne jakości odzieży (i innych wyrobów włókienniczych) oraz wymogi w zakresie ich oznakowania. Poza niezwykle rygorystycznymi zasadami znakowania wyroby włókiennicze podlegają także wymogom w zakresie bezpieczeństwa produktów. Stan prawny jest złożony, wymogi rozproszone po różnych aktach prawnych, a konsekwencje ich naruszenia mogą być bolesne.

W grudniu 2017 r. UOKiK opublikował informację podsumowującą cykl kontroli wyrobów włókienniczych, przeprowadzonych przez Inspekcję Handlową w 2016 r. Zdaniem urzędu kontrole te pokazały, że jakość sprzedawanych w Polsce wyrobów włókienniczych pogarsza się w stosunku do wyników kontroli prowadzonych w roku 2015. Inspekcja Handlowa skontrolowała 361 przedsiębiorców (producentów, importerów i dystrybutorów).

Przedmiotem zainteresowania Inspekcji była odzież dla dzieci i dorosłych oraz bielizna stołowa, produkty te badano pod kątem:

  1. prawidłowości oznakowania wyrobu, tj. stosowania jedynie dopuszczalnych nazw włókien tekstylnych oraz umieszczenia na etykiecie opisu składu surowcowego;
  2. spełnienia wymagań jakościowych, tj.:
  • zgodności składu surowcowego z deklaracjami producenta lub importera;
  • zgodności rzeczywistych wymiarów wyrobów z deklarowanymi;
  • jakości wykonania;
  • posiadania tzw. wskaźników użytkowych, czyli dodatkowych cech produktu, np. dotyczących zmiany wymiarów po praniu (kurczliwości).

Inspekcja Handlowa wykryła nieprawidłowości we wszystkich wskazanych wyżej obszarach. Niestety, w dużej liczbie przypadków wyroby zakwestionowano z powodu niezgodności rzeczywistego składu surowcowego wyrobów z deklaracjami umieszczonymi na etykiecie wyrobu. UOKiK przywołał przykład koszuli męskiej, która miała składać się w 65% z bawełny i w 35% z poliestru, tymczasem badanie składu wykazało, że proporcje te są prawie dokładnie… odwrotne. Innym przykładem jest bluza, która miast w zadeklarowanych 100%, składała się z bawełny jedynie w 53%. Częstym błędem producentów jest zaniechanie podania h składu surowcowego wyrobu lub opisanie go przy pomocy nazw włókien innych niż dopuszczalne (jak zobaczymy za chwilę obowiązuje zamknięty katalog takich nazw). Choć powyższy cykl kontroli nie dotyczył kwestii bezpieczeństwa produktów, to obserwacja praktyki pokazuje, że odzież często jest badana przez Inspekcję Handlową pod kątem zagrożeń jakie może stwarzać dla konsumentów.

W tym świetle zasadnym wydaje się pytanie: z czym właściwie odzież musi być zgodna? Gdzie szukać wytycznych odnośnie oznakowania odzieży? Czy istnieją jakieś wymogi odnośnie jakości zwykłej odzieży?

Wyroby włókiennicze podlegają przede wszystkim wymogom ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów (a także dyrektywy o tym samym tytule), zgodnie z którą wyrób powinien być… bezpieczny, a zwłaszcza zgodny w wymogami bezpieczeństwa wynikającymi dokumentów normalizacyjnych (norm zharmonizowanych i Polskich Norm). Ocena bezpieczeństwa produktu przed jego wprowadzeniem do obrotu jest obowiązkiem producenta lub importera. Choć przepisy ustawy o ogólnego bezpieczeństwa produktów wydają się nader enigmatyczne, nie należy ich lekceważyć. Obecnie w prowadzonym przez UOKiK rejestrze produktów niebezpiecznych znajduje się kilkadziesiąt wpisów dotyczącej odzieży zakwestionowanej z uwagi na niespełnienie wymogów bezpieczeństwa. W europejskim rejestrze produktów niebezpiecznych RAPEX znajdziemy już nie kilkadziesiąt, a kilka tysięcy wpisów dotyczących odzieży. Odzież okazuje się jednym z najczęściej zgłaszanych do ww. rejestrów typów wyrobów. Naruszenie wymogów bezpieczeństwa dotyczy bardzo często stwarzających ryzyko spowodowania obrażeń sznurków ściągających i ryzyka chemicznego np. w zw. z obecnością ołowiu w nadruku na koszuli, przekroczeniem dopuszczalnej zawartości aminy aromatycznej, chromu  lub innych substancji kwalifikowanych jako stwarzające ryzyko). Tego rodzaju rejestry szczegółowo opisują produkt i wskazują jego producenta, warto zatem zabezpieczyć produkt przed ryzykiem naruszenia wymogów bezpieczeństwa.

Gdzie takie wymogi zostały określone? Przede wszystkim warto sięgnąć do Rozporządzenia (UE) nr 1907/2006 – tzw. rozporządzenia „REACH”, a zwłaszcza jego Załącznika nr XVII wymieniającego substancje lub mieszaniny chemiczne, które nie mogą znaleźć się w produktach albo mogą być w nich obecne w ściśle określonych stężeniach. Niezgodność z rozporządzeniem „REACH” jest najczęstszą podstawą zakwestionowania wyrobów z uwagi na powodowane przez nie ryzyko chemiczne. Z kolei większość wymagań w zakresie bezpieczeństwa produktu wynika z aktów normalizacyjnych. W orzecznictwie organów nadzoru rynku, jako źródło wymogów wobec odzieży, szczególnie często powoływana jest Polska Norma PN-EN 14682 „Bezpieczeństwo odzieży dziecięcej — Sznury i sznurki ściągające w odzieży dziecięcej — Specyfikacja”, wdrażająca normę zharmonizowaną EN 14682.

Uznanie wyrobu włókienniczego za niebezpieczny często prowadzi do konieczności jego wycofania z obrotu. Jednak niektóre działania producenta (np. niezgłoszenie nadzorowi informacji o wykrytym niebezpieczeństwie produktu) może skutkować nawet nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w wysokości do 100.000,00 zł.

Od 2013 r. szczegółowe wymogi prawne w odniesieniu do wyrobów włókienniczych reguluje obowiązujące bezpośrednio (czyli bez konieczności przeniesienia do prawa krajowego) Rozporządzenie (UE) nr 1007/2011 w sprawie nazewnictwa włókien tekstylnych oraz etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych (dalej jako „Rozporządzenie”). Rozporządzenie to szczegółowo określa zasady opisywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych oraz sposób zamieszczania tych informacji na produkcie.

Wymogi wynikające z Rozporządzenia były podstawowym punktem odniesienia dla Inspekcji Handlowej w cyklu opisanych przez UOKiK kontroli. Z tego powodu, a także z uwagi na duży poziom szczegółowości, rzeczone Rozporządzenie staje się dla branży odzieżowej podstawowym źródłem obowiązków, warto poznać je bliżej.

Przede wszystkim trzeba wyjaśnić, że Rozporządzenie w zasadzie nie ustanawia wymogów odnośnie jakości wyrobów włókienniczych za wyjątkiem wymogu, aby jakość ta odpowiadała deklaracjom producenta lub importera. Rozporządzenie określa przede wszystkim zasady informowania o składzie wyrobów włókienniczych. W myśl tych regulacji, warunkiem legalnego udostępniania na rynku wyrobów włókienniczych jest umieszczenie na nich informacji o składzie surowcowym, poprzez ich oznakowanie (pod tym pojęciem kryje się metka, wszywka itp.) lub przymocowanie do nich etykiety (ewentualnie, dołączenie dokumentacji towarzyszącej produktowi). Etykiety i oznakowanie wyrobów włókienniczych muszą być trwałe, czytelne, widoczne, wykonane przy użyciu odpowiedniej czcionki, starannie przymocowane i łatwo dostępne dla konsumenta przed dokonaniem zakupu, w tym również w przypadku dokonywania zakupu drogą elektroniczną. Informacje o składzie surowcowym wyrobu muszą być rzetelne.

Co istotne, do opisu składu surowcowego można używać wyłącznie nazw włókien tekstylnych wymienionych w załączniku do Rozporządzenia; zabieg ten ma na celu zapewnienie tożsamej terminologii w ramach całej UE. Jeżeli lista nazw nie zawiera interesującego producenta rodzaju włókna, ma on możliwość złożyć wniosek o uzupełnienie listy nazw o kolejną pozycję.

Rozporządzenie określa ponadto liczne wyjątki od zarysowanych powyżej zasad (np. przypadki gdy można stosować etykiety zbiorcze), a także szczegółowo opisuje metody badawcze stosowane przy określaniu składu surowcowego poszczególnych typów wyrobów.

Niewłaściwe oznakowanie wyrobów włókienniczych nie musi prowadzić do ich wycofania z obrotu, jeżeli tylko producent (importer) we właściwym czasie usunie stwierdzone nieprawidłowości.

 

____

Sprawdź do czego się odwołujemy:

  • Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 2047);
  • Dyrektywa 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 grudnia 2001 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (Dz.U.UE.L. z 2002 r. nr 11);
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1007/2011 z dnia 27 września 2011 r. w sprawie nazewnictwa włókien tekstylnych oraz etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych, a także uchylenia dyrektywy Rady 73/44/EWG oraz dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 96/73/WE i 2008/121/WE (Dz.Urz.UE.L z 2011 r., nr 272);
  • Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U.UE.L. z 2006 r. nr 396).

_____

Zachęcamy do zapoznania się ze wszystkimi artykułami na blogu dotyczącymi branży fashion, które powstały w związku z nadchodzącymi Targami Mody (21-22.02.2018, Poznań).

O autorze

Piotr Popielarski – radca prawny w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr. Zajmuje się m.in. prawnymi aspektami cyklu życia produktów, w tym wymaganiami jakościowymi i oznakowaniem wyrobów, problematyką wprowadzania produktów do obrotu, gospodarką odpadami i relacjami z organami nadzoru rynku.