W kwietniu 2018 r. UOKiK opublikował informację podsumowującą cykl kontroli odzieży przeznaczonej dla dzieci, przeprowadzonych przez Inspekcję Handlową w ostatnim kwartale 2017 r. Inspekcja Handlowa skontrolowała 71 przedsiębiorców
(i 330 partii produktów), głównie placówki sprzedaży detalicznej, ale także m.in. hurtowników i producentów.

Zakres zainteresowania kontrolujących był ściśle określony – oceniano odzież przeznaczoną dla dzieci pod kątem spełnienia wymogów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, w tym w szczególności określonych w dokumentach normalizacyjnych wymogów bezpieczeństwa dotyczących sznurów i sznurków ściągających. Przy okazji Inspektorzy oceniali oznakowanie kontrolowanych wyrobów. Z powodu wykrytych naruszeń prawa zakwestionowano 126 partii produktów (ok. 38% skontrolowanych produktów).

Wymogi dotyczące jakości produktów nie w każdym przypadku wynikają wprost z przepisów prawa. W ustawie o ogólnym bezpieczeństwie produktów próżno szukać szczegółowych wytycznych w zakresie jakości odzieży dla dzieci. Ustawa ta wskazuje jednak, że bezpieczeństwo produktu ocenia się w szczególności z uwzględnieniem jego zgodności z wymaganiami określonymi w dokumentach normalizacyjnych. Wymogi wynikające z norm technicznych są zatem traktowane przez organy nadzoru rynku jako swego rodzaju minimalny standard jakości, a niezgodność produktu z takimi normami kwalifikuje taki produkt jako niebezpieczny.

Dokumentem normalizacyjnym branym pod uwagę przez Inspektorów w omawianym przypadku jest Polska Norma PN-EN 14682 „Bezpieczeństwo odzieży dziecięcej — Sznury i sznurki ściągające w odzieży dziecięcej — Specyfikacja”, wdrażająca (europejską) normę zharmonizowaną EN 14682.

Co istotne, cykl kontroli przeprowadzonych w 2017 r. nie jest pierwszym, ani zapewne ostatnim przedsięwzięciem UOKiK i Inspekcji Handlowej obliczonym na kontrolę zgodności odzieży dziecięcej z wymaganiami normy PN-EN 14682. Podobne kontrole prowadzono także w poprzednich latach, kiedy to także wykryto nieprawidłowości. Powyższe wynika najprawdopodobniej z faktu, że ocena spełnienia przez produkt wymagań ww. normy jest relatywnie prosta i nie wymaga przeprowadzenia kosztownych badań laboratoryjnych. Analiza decyzji UOKiK wydanych w wyniku kontroli odzieży dziecięcej pokazuje, że w opisanych w nich przypadkach Inspektorzy wykryli nieprawidłowości za pomocą „badań organoleptycznych”, czyli – mówiąc wprost – po prostu oględzin kontrolowanego produktu.

Norma PN-EN 14682 dotyczy odzieży przeznaczonej dla dzieci i młodzieży do 14 lat z uwzględnieniem określonych w tej normie przedziałów wzrostu dzieci. O tym, czy odzież jest przeznaczona dla takich konsumentów, przesądza projekt produktu, sposób jego wykonania lub sposób jego sprzedaży. Z uwagi na ryzyko uwięźnięcia sznurów i sznurków ściągających (np. zahaczenie o elementy placu zabaw, roweru czy drzwi autobusu) oraz ryzyko obrażeń twarzy spowodowanych sznurami przy szyi lub kapturze, norma ta określa szereg szczegółowych wymagań dla sznurów i sznurków ściągających, w postaci sznurów, wstążek, taśm, pasków itp.

Rzeczona norma dzieli ubrania na dwa główne typy: odzież przeznaczoną dla dzieci do lat 7 oraz przeznaczoną dla dzieci i młodzieży do lat 14. Konstrukcja odzieży została podzielona na kilka obszarów (np. obszar głowy, szyi i górnej części klatki piersiowej, czy też obszar poniżej bioder). Poszczególne wymagania podzielono według wieku potencjalnego użytkownika i obszaru konstrukcji odzieży, np. wymagania dla obszaru głowy, szyi i górnej klatki piersiowej w ubraniach dla młodszych dzieci. Dodatkowo wyróżniono kilka typów sznurków, których dotyczą wymagania, np. sznurek dekoracyjny, sznurek funkcyjny, sznur elastyczny czy patka regulująca.

Mnogość wyróżnionych kategorii sznurków i obszarów odzieży z rozróżnieniem na odzież dla użytkowników do 7 lat i użytkowników od 7 do 14 lat owocuje gąszczem szczegółowych wymagań, wśród których wymienić można np.:

  1. zakaz stosowania sznurków w obszarze głowy, szyi i górnej części klatki piersiowej w przypadku odzieży przeznaczonej dla dzieci do lat 7;
  2. wymóg zapewnienia, aby sznurki w pewnych obszarach – w przypadku odzieży przeznaczonej dla dzieci do lat 7 – miały końce nie dłuższe niż 7,5 cm;
  3. wymóg zapewnienia, że określone kategorie sznurków będą umieszczane przy dolnej krawędzi długich rękawów jedynie wtedy, gdy po zapięciu ubrania, sznurki te nie będą znajdować się na zewnątrz odzieży.

Norma określa także wymogi w zakresie zabezpieczania końcówek sznurków (te nie mogą się bowiem strzępić) oraz zasady umieszczania na sznurkach ozdób. UOKiK, w swoim komunikacie, jako szczególnie istotne wymienił następujące wymogi:

  1. ubrania dla małych dzieci (do 7 lat) nie mogą mieć sznurków ściągających w okolicach głowy, szyi i górnej powierzchni klatki piersiowej; przy kapturze i na karku zakazane są też sznurki dekoracyjne;
  2. w odzieży dla starszych dzieci (7-14 lat) sznurki ściągające w okolicy głowy, szyi i górnej powierzchni klatki piersiowej nie powinny mieć swobodnych końców; natomiast sznurki dekoracyjne w tych miejscach nie mogą być dłuższe niż 7,5 cm, nie mogą też być wykonane z elastycznego materiału, bo po naciągnięciu i puszczeniu mogłyby uderzyć dziecko w twarz;
  3. sznurki nie mogą zwisać poniżej dolnej krawędzi ubrania;
  4. wolne końce sznurków nie powinny mieć supłów ani trójwymiarowych ozdób, muszą natomiast być zabezpieczone przed strzępieniem, np. poprzez zgrzanie termiczne;
  5. sznurki ściągające powinny być przymocowane do ubrania co najmniej w jednym punkcie usytuowanym w równej odległości od punktów ich wyjścia.

Załącznik F do normy PN-EN 14682 zawiera szereg rysunków ilustrujących zarówno dozwolone, jak i niedozwolone zastosowania sznurków.

Wykryte przez Inspekcję Handlową przykłady nieprawidłowości to m.in.:

  • bluza dla dziewczynek do 7 lat zaopatrzona w talii w zwisający poniżej ubrania 25-centymetrowy sznurek, gdy tymczasem dozwolone jest w tym miejscu tylko 14 cm sznurka;
  • tunika dla dziewczynek do 7 lat zaopatrzona w sznurki dekoracyjne na wysokości kaptura, gdy tymczasem w ubraniach dla małych dzieci są one zakazane w okolicy szyi, głowy, karku (ze względu na ryzyko uduszenia).

Naruszenie wymogów w zakresie bezpieczeństwa produktów może wiązać się z różnymi konsekwencjami dla dystrybutora, producenta (lub importera). Przede wszystkim organ nadzoru może nakazać:

  • wyeliminowanie zagrożeń stwarzanych przez produkt
  • natychmiastowe wycofanie produktu z rynku,
  • ostrzeżenie konsumentów, określając termin i formę ostrzeżenia, a nawet
  • wycofanie produktu od konsumentów i jego zniszczenie.

Dodatkowo, wprowadzenie do obrotu produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa, a także niewykonywania nakazów organów nadzoru rynku lub brak współpracy z nimi, jest zagrożone administracyjną karą pieniężną do 100.000,00 zł. Kara taka może zostać nałożona także na dystrybutora, jeżeli udostępnia on produkty, o których wie, że nie spełniają wymagań bezpieczeństwa, lub o których – zgodnie z posiadanymi informacjami i doświadczeniem zawodowym – powinien wiedzieć.

Wreszcie informacja o produkcie niebezpiecznym może zostać umieszczona w prowadzonym przez UOKiK rejestrze produktów niebezpiecznych lub w europejskim rejestrze produktów niebezpiecznych RAPEX. W obu rejestrach znajdziemy liczne przykłady odzieży dla dzieci zakwestionowanej przez organy nadzoru rynku z uwagi na niespełnienie wymagań normy PN- EN 14682 lub jej europejskiego odpowiednika EN 14682.

 

 

____

Sprawdź do czego się odwołujemy:

  • Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz.U. z 2016r. poz. 2047);
  • Dyrektywa 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 grudnia 2001 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (Dz.U.UE.L. z 2002 r. nr 11).

O autorze

Piotr Popielarski – radca prawny w kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr. Zajmuje się m.in. prawnymi aspektami cyklu życia produktów, w tym wymaganiami jakościowymi i oznakowaniem wyrobów, problematyką wprowadzania produktów do obrotu, gospodarką odpadami i relacjami z organami nadzoru rynku.