Stonowane stanowią idealne tło dla dodatków, barwne – przyciągają wzrok, a te najbardziej rozpoznawalne stały się symbolami luksusu i uzyskały ochronę jako znaki towarowe. Nie wszystkie jednak wzory tkanin – bo o nich właśnie mowa – będą na tyle odróżniające, by mogły podlegać ochronie.

 

Louis Vuitton modny już w średniowieczu

Unijny znak przedstawiający brązowo-beżową szachownicę Louis Vuitton został zakwestionowany przez niemiecką spółkę Nanu-Nana, zajmującą się głównie sprzedażą akcesoriów domowych, która – domagając się unieważnienia – wskazywała, że znak ten jest opisowy i pozbawiony charakteru odróżniającego, a także – że wszedł on do języka potocznego i jest zwyczajowo używany w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. Zdaniem niemieckiej spółki znak składał się wyłącznie z kształtu znacznie zwiększającego wartość towarów. Ponadto Nanu-Nana twierdziła, że w chwili dokonania zgłoszenia znaku towarowego Louis Vouitton działał w złej wierze.

EUIPO wydał decyzję o unieważnieniu znaku (Decyzja Pierwszej Izby Odwoławczej z dnia 4 maja 2012 r., sygn. R 1855/2011-1, dostępna po angielsku tutaj), która następnie została utrzymana przez Sąd (Wyrok Sądu z dnia 21 kwietnia 2015 r., T-359/12). Po złożeniu odwołania do Trybunału wniosek o unieważnienie znaku został wycofany, w związku z czym ochrona znaku towarowego cały czas trwa.

Kwestionując możliwość ochrony powyższego znaku, Sąd wskazał, że: „Wzór ten nie zawiera żadnej istotnej zmiany w stosunku do zwykłego przedstawienia szachownicy i odpowiada tradycyjnemu modelowi takiego wzoru. Nawet zastosowany w towarach takich jak towary należące do klasy 18 [portmonetki, kufry, torby podróżne – przyp.], sporny wzór nie odbiega od normy ani od zwyczajów branżowych, ponieważ takie towary są ogólnie pokrywane materiałami różnych rodzajów, a wzór w szachownicę, ze względu na swoją wielką prostotę, może stanowić jeden z tych wzorów” (Wyrok Sądu z dnia 21 kwietnia 2015 r., T-359/12).

Sąd odwołał się również do tego, że wzór szachownicy zawsze istniał i był popularny w sztuce dekoracyjnej. Już w średniowieczu wykorzystano go w tkaninie z Bayeux – ozdobnym płótnie przedstawiającym podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę (https://pl.wikipedia.org/wiki/Tkanina_z_Bayeux):

Co ciekawe – Sąd zauważył, że wzór Louis Vuitton w praktyce odpowiada wyglądowi (ang. appearance) oznaczanego nim towaru, np. portfela czy torby, co powoduje, że charakter odróżniający tego znaku należy oceniać według kryteriów właściwych dla trójwymiarowych (przestrzennych) znaków towarowych.

Uwzględnić należy zatem, że znak przestrzenny może być przez przeciętnego konsumenta postrzegany inaczej niż „zwykły” dwuwymiarowy znak graficzny. Jak wskazał Sąd: „przeciętni konsumenci nie mają bowiem w zwyczaju wnioskować o pochodzeniu towarów na podstawie ich kształtu czy też kształtu [ang. shape – przyp.] ich opakowania i dlatego ustalenie istnienia charakteru odróżniającego w przypadku takiego znaku trójwymiarowego może okazać się trudniejsze niż w przypadku znaku słownego czy graficznego”.

Zdaniem Sądu przeciętny konsument postrzega wzór Louis Vouitton raczej jako przedstawienie szczególnie interesującego lub atrakcyjnego detalu rozpatrywanego towaru niż jako wskazanie jego pochodzenia handlowego, co osłabia zdolność odróżniającą szachownicy Louis Vouitton.

Co istotne, Sąd uznał, że sporny znak zdolności odróżniającej nie nabył także w następstwie używania na terytorium UE (tzw. wtórna zdolność odróżniająca). Dowód uzyskania charakteru odróżniającego w następstwie używania należy bowiem przedstawić w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego, w którym sporny znak towarowy był pozbawiony tego charakteru (w tym wypadku było to całe terytorium UE). Tymczasem Louis Vouitton nie wykazał, że szachownica może być identyfikowana z jego przedsiębiorstwem we wszystkich krajach UE.

Jest to bowiem powszechnie stosowana metoda dekoracyjna w branży modowej i przeciętni konsumenci nie mają w zwyczaju wnioskować o pochodzeniu towarów na podstawie ich kształtu.

Szachownica – nie, krata – tak?

Ciekawym przykładem znaku towarowego obejmującego wzór tkaniny jest słynna krata Burberry. O jej charakterze odróżniającym decyduje kombinacja pięciu barw (jasnobrązowej, beżowej, białej, czerwonej oraz czarnej) w charakterystycznym układzie pasów tworzących wzór kraty.

Co oczywiste, prawo ochronne na znak towarowy Burberry nie wiąże się z uzyskaniem monopolu na kratę jako taką. Również inne kraty stanowią przedmiot znaków towarowych:

Wzór – nowa kategoria znaku towarowego

Od 1 października 2017 r. do zgłoszeń unijnych znaków towarowych stosuje się Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/1431 z dnia 18 maja 2017 r., które wyodrębniło „wzór” jako nową kategorię znaków towarowych. W bazie EUIPO opublikowane są już pierwsze zgłoszenia w tej kategorii – na dzień dzisiejszy jest ich 10. (https://euipo.europa.eu/eSearch/#advanced/trademarks/1/100/n1=MarkFeature&v1=Pattern&o1=AND&sf=ApplicationNumber&so=asc).

I tak – w odniesieniu do wzorów tkanin – należy pamiętać, że „w przypadku znaku towarowego składającego się wyłącznie z regularnie powtarzających się elementów (znak stanowiący wzór), znak przedstawia się poprzez złożenie reprodukcji pokazującej wzór powtórzenia. Do przedstawienia można dołączyć opis zawierający wyjaśnienie, w jaki sposób elementy powtarzają się regularnie”.

Rejestrując wzór tkaniny jako znak towarowy należy pamiętać, że prawo ochronne udzielane jest na całość znaku, a nie na jego poszczególne elementy. Jeżeli poszczególne elementy wzoru same w sobie są na tyle charakterystyczne, by samodzielnie stanowić przedmiot rejestracji – to warto o tę rejestrację się ubiegać. Ciekawym przykładem wzoru i jego elementów jest inne znane oznaczenie Louis Vuitton – tzw Monogram Canvas:

 

____

Sprawdź do czego się odwołujemy:

  • Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, Dz.U. z 2017 r. poz. 776 tj.;
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej z dnia 14 czerwca 2017 r., Dz.Urz.UE.L Nr 154, str. 1;
  • Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/1431 z dnia 18 maja 2017 r., Dz.Urz.UE.L 2017 Nr 205, str. 1;
  • Wyrok Sądu I instancji z dnia 21 kwietnia 2015 r., T-359/12;
  • Decyzja Pierwszej Izby Odwoławczej EUIPO z dnia 4 maja 2012 r., sygn. R 1855/2011-1.

O autorze

Absolwentka prawa, entuzjastka prawa własności intelektualnej, które – jej zdaniem – nie pozwala na nudę i rutynę, ponieważ każdy problem wymaga kreatywnego i indywidualnego podejścia. Sprawy, z którymi spotyka się na co dzień, łączą w sobie aspekty na pozór odległych od siebie dziedzin prawa, techniki i nauki, a to z kolei pozwala na ciągły rozwój zawodowy. Agata lubi wyzwania – dlatego lubi IP. Szczególnie interesuje się problematyką ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa oraz znakami towarowymi.