Zdaniem Sądu Najwyższego, instrukcja pakietu ubezpieczeniowego, polegającego na kreatywnym połączeniu różnych produktów ubezpieczeniowych, zestawieniu ich w pewną oryginalną całość oraz stworzenie dla nich specjalnej, uproszczonej i całkiem nowej taryfikacji stanowi utwór.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lutego 2017 r. (II CSK 400/16) dopatrzył się spełnienia kryteriów kwalifikacji instrukcji pakietu jako utworu w rozumieniu art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach („PrAut”). Orzeczenie jest dostępne tutaj.

Powód – agent ubezpieczeniowy, zawarł z pozwanym – towarzystwem ubezpieczeniowym – umowę agencyjną, zgodnie z którą otrzymywał wynagrodzenie prowizyjne w zamian za świadczone na rzecz pozwanego czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego. Powód, poza zakresem swoich obowiązków wynikających z umowy, stworzył także projekt pakietu ubezpieczeniowego i zaproponował pozwanemu możliwość wprowadzenia pakietu do oferty pozwanego. Projekt pakietu powoda polegał na połączeniu ubezpieczenia majątkowego mieszkań z ubezpieczeniem komunikacyjnym (OC i AC), przy czym ubezpieczający, który wybrał taki pakiet, otrzymywał niższą (w stosunku do normalnej) stawkę AC. Poza tym, powód przedstawił pozwanemu także instrukcję pakietu, opisującą poszczególne ubezpieczenia wchodzące w skład pakietu, wyłączenia ochrony ubezpieczeniowej, zakres ubezpieczenia, ograniczenia odpowiedzialności, wysokość składki.

W związku z powyższym, strony zawarły aneks do pierwotnej umowy agencyjnej. Powód (a po pewnym czasie także pozostali kontrahenci współpracujący z pozwanym) miał sprzedawać wymyślony przez siebie pakiet w zamian za wypłacaną przez pozwanego prowizję. Co istotne, także po zakończeniu współpracy pomiędzy stronami, pozwany w dalszym ciągu wykorzystywał pakiet, w tym nawet pomimo otrzymanego od powoda wezwania do zaniechania dalszego korzystania z pakietu. Finalnie, powód wystąpił przeciwko pozwanemu z powództwem o zapłatę wynagrodzenia autorskiego za bezprawne korzystanie z pakietu jako utworu. W lutym br. sprawa trafiła przed Sąd Najwyższy, który ostatecznie uwzględnił stanowisko powoda.

Sąd Najwyższy, w celu ustalenia, czy pakiet stanowi utwór, poddał ocenie opisującą go instrukcję. W wyniku tej oceny stwierdził, że instrukcja istotnie, stanowi utwór w rozumieniu art. 1 PrAut. Cech oryginalności i indywidualności instrukcji SN dopatrzył się w unikatowej kompozycji (zestawieniu) różnych rodzajów ubezpieczeń oraz w utworzonej dla nich specjalnej i uproszczonej taryfikacji stawek. Innymi słowy, o możliwości objęcia instrukcji ochroną prawa autorskiego przesądziła zdaniem Sądu Najwyższego, „nowość” zawartej w instrukcji, koncepcji biznesowej powoda.

Po drugie, Sąd Najwyższy uznał, że bezprawne korzystanie przez pozwanego z „praw autorskich powoda” polegało na sprzedaży produktów ubezpieczeniowych ujętych w pakiecie. Tym samym, Sąd Najwyższy uznał, że powód, jako wyłącznie uprawniony z tytułu praw autorskich do instrukcji pakietu, ma prawo zakazać pozwanemu także sprzedaży samego pakietu – tj. określonego zestawienia ubezpieczeń, według wyrażonej w tej instrukcji koncepcji powoda.

Analizowany wyrok Sądu Najwyższego wzbudził liczne wątpliwości i – z uwagi na bardzo kontrowersyjny charakter zawartych w nim konkluzji – był aż dwukrotnie (i krytycznie) glosowany.

 

____

Sprawdź do czego się odwołujemy: